Levha ebadı nasıl seçilir? Ölçü seçim rehberi

Yönetmelik ebat hakkında ne diyor?

Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'nde (Resmî Gazete 11.09.2013, sayı 28762) levha ebadı için sayısal bir alt sınır yoktur. Ek-2'nin 1.5 numaralı maddesi, levhaların boyutlarının kolayca görülebilir ve anlaşılabilir olmalarını sağlamasını ister. Madde 2.1 ise levhanın özel bir tehlikenin hemen yakınına ya da genel tehlikenin bulunduğu yerin girişine, görüş seviyesine uygun yükseklikte, iyi aydınlatılmış ve erişimi kolay biçimde yerleştirilmesini söyler.

Yani "kaç santim olmalı?" sorusunun cevabı, "o noktadan kolayca görülüyor mu?" sorusunda aranır. Hangi risk için hangi işaretin gerektiğini ise risk değerlendirmeniz belirler; emin değilseniz iş güvenliği uzmanınıza danışın.

Ebadı üç etken belirler

1. Bakış mesafesi. Levhayı görmesi gereken en uzak nokta. Uzaktan önce renk ve şekil seçilir; simge ve yazı ancak yaklaşınca okunur. Mesafeyi, levhanın fark edilmesi gereken noktaya değil, simgenin ayırt edilmesi gereken noktaya göre düşünün.
2. Asılacağı yüzey. Kapının, panonun ya da duvarın boyutu. Levha başka bir bilgiyi, kolu ya da kapının açılışını kapatmamalıdır.
3. Ortam. Önü raf, araç veya açılan kapıyla kapanabilen ve loş yerlerde bir üst ebadı düşünün. Doğal ışığın zayıf olduğu yerlerde yönetmelik ayrıca floresan renk, reflektör malzeme veya yapay aydınlatma kullanılmasını ister (Ek-2, 2.1).

Ebat seçim tablosu

Aşağıdaki tablo genel bir uygulama önerisidir; test sonucu ya da mevzuat değeri değildir.

Karar vermeden önce maket denemesi yapın

Tabloyla başlayıp kararı yerinde verin. Bunun için özel bir malzeme gerekmez:

1. Kartonu seçtiğiniz ebatta kesin (örneğin 35x50 cm) ve üzerine levhadaki simgeyi iri hatlarla çizin.
2. Maketi levhanın asılacağı yere, göz hizasına yakın bir yüksekliğe yapıştırın.
3. Levhayı görmesi gereken en uzak noktaya gidin; renk, şekil ve simgeyi ayırt edip edemediğinize bakın.
4. Önünü kapatabilecek raf, araç ve açık kapıları hesaba katarak yolun farklı noktalarından kontrol edin. Vardiyalı çalışıyorsanız akşam ışığında da deneyin.
5. Simge zor seçiliyorsa bir üst ebadı deneyin. Rahatça seçiliyorsa bir alt ebat da yeterli olabilir.

Ebat tek başına yetmez: malzeme ve folyo

• Malzeme. 3 mm foreks, iç mekânda duvara ve kapıya asılan levhalar için hafif ve pratik bir seçenektir. Büyük ebatlarda ve darbe alabilecek yerlerde daha sağlam duran 5 mm foreksi tercih edin. Makine, elektrik panosu ve ekipman gibi düz yüzeylerde yapışkanlı etiket kolayca uygulanır ve yer kaplamaz.
• Folyo. İyi aydınlatılan iç mekânlarda normal baskı yeterlidir. Araç farlarıyla aydınlanan otopark, saha ve yol kenarları için ışığı geri yansıtan reflektif folyo, elektrik kesintisinde karanlıkta kalabilecek kaçış yolları ve acil çıkışlar için ışığı depolayıp karanlıkta parlayan fosforlu folyo uygundur.

Sık yapılan ebat hataları

• Her yere aynı ebadı seçmek. Kapı başındaki levha ile depo koridorunun sonundaki levha farklı mesafelerden okunur.
• Küçük levhayı yüksek ya da uzak bir yere asmak. Yönetmelik, görüş seviyesine uygun yükseklik ister (Ek-2, 2.1).
• Çok sayıda levhayı birbirine yakın asmak. Yönetmelik bunu da istemez (Ek-1, 5.1.1); birbirine çok yakın asılan çok sayıda levha dikkati dağıtır.
• Maket denemesini atlamak. Ekranda ya da tabloda uygun görünen ebat, gerçek yerinde küçük kalabilir.
• Levhanın önünü unutmak. Raf, kapı kanadı ya da park eden bir araç, doğru ebadı seçilmiş levhayı da görünmez yapar.

Üç varsayımsal örnek

Aşağıdaki senaryolar tabloyu uygulamaya dökmek için kurgulanmış varsayımsal örneklerdir; gerçek bir müşteri deneyimi değildir.

• Küçük atölye. Girişteki ve makine başındaki zorunluluk levhaları, örneğin Baretini Tak Levhası, 25x35 cm olur. Atölyenin en uzak köşesinden görülmesi gereken Yangın Söndürücü Levhası ise 35x50 cm seçilir.
• Orta ölçekli depo. Koridor uçlarında ve forklift yolunun girişinde 50x70 cm, raf aralarında 25x35 cm levhalar kullanılır.
• Şantiye girişi. Kapıdaki genel uyarı ve zorunlu koruyucu donanım levhası 70x100 cm, saha içindeki levhalar 50x70 cm olur.

Sipariş öncesi kontrol listesi

• Levhanın görülmesi gereken en uzak nokta belli mi?
• Maket denemesi yapıldı mı?
• Asılacağı yüzey seçilen ebada uygun mu?
• Önünü kapatan raf, kapı ya da araç var mı?
• Işık yeterli mi, folyo ihtiyacı var mı?
• Malzeme (3 mm foreks, 5 mm foreks, etiket) iç ya da dış mekâna ve darbe riskine göre seçildi mi?

Doğru ebadı seçtikten sonra

Ebadı belirledikten sonra levhaları ihtiyaca göre gruplayarak inceleyebilirsiniz: tehlikeyi bildiren uyarıcı levhalar, yapılması gerekeni gösteren emredici levhalar, yasak davranışları anlatan yasaklayıcı levhalar ile acil çıkış ve ilk yardım ve yangınla mücadele levhaları. Ürün sayfasında ebat, malzeme ve folyo seçtiğinizde fiyat buna göre güncellenir; aynı levhanın farklı ebatlarını aynı siparişte alabilirsiniz.

Renk ve şekillerin anlamları için iş güvenliği levhaları renkleri ve anlamları yazısına, hangi levhaların hangi iş yerinde gerektiğine ise zorunlu levhalar listesine bakabilirsiniz. Hangi ebadın uygun olacağından emin değilseniz kullanım alanını ve levhayı görmesi gereken en uzak mesafeyi bize yazın.