KKD levhaları: baret, gözlük, kulaklık ve eldiven hangi alanda?

Yönetmelik KKD işaretleri hakkında ne diyor?

Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'nde (Resmî Gazete 11.09.2013, sayı 28762) şu hükümler yer alır:

• İşaretin dayanağı risk değerlendirmesidir. İşveren, risk değerlendirmesinin sonuçlarına göre ortadan kaldırılamayan ya da toplu korumayla yeterince azaltılamayan riskler için ilgili işaretleri bulundurur ve uygun yerlerde kullanılmasını sağlar (md. 5).
• Şekil ve renk. Emredici işaretler daire biçimindedir; mavi zemin üzerinde beyaz piktogram taşır ve mavi alan işaret alanının en az yüzde 50'sini kapsar (Ek-2, 3.3). Mavi yalnızca daire içinde kullanıldığında güvenlik rengi sayılır ve "kişisel koruyucu donanım kullan" talimatını verir (Ek-1, 4).
• Örnek işaretler. Yönetmelik gözlük, baret, eldiven, maske, ayakkabı, koruyucu elbise, yüz siperi, emniyet kemeri ve kulak koruyucu için emredici işaretleri örnek olarak verir; ayrıca gerektiğinde başka bir işaretle birlikte kullanılan genel bir emredici işaret vardır (Ek-2, 3.3).
• Yerleşim. Levha, özel bir tehlike olan yerlerin hemen yakınına, genel tehlike olan yerlerin girişine; engeller dikkate alınarak, görüş seviyesine uygun yükseklik ve konumda, iyi aydınlatılmış, erişimi kolay ve görünür biçimde yerleştirilir (Ek-2, 2.1).
• Eğitim. İşveren, işaretlerin anlamları ve gerektirdiği davranışlar konusunda çalışanların eğitim almasını sağlar (md. 6).
• Donanım işareti gölgeleyebilir. Kişisel koruyucu kullanımından kaynaklananlar dahil, çalışanların görme ve işitmesini engelleyen bir husus varsa ilgili işaretlerin güçlendirilmesi ya da değiştirilmesi için gerekli önlemler alınır (Ek-1, 11).

Renklerin genel anlamları için iş güvenliği levhaları renkleri ve anlamları yazısına da bakabilirsiniz.

Alana göre KKD levhası seçimi

Aşağıdaki tablo ürün açıklamalarındaki kullanım alanlarından derlenmiş genel bir eşleştirme önerisidir; mevzuat değeri değildir. Gerçek ihtiyacı risk değerlendirmeniz belirler.

Kategoride bunların yanında ayakkabı, bot, çizme, koruyucu elbise, tulum ve önlük levhaları da bulunur. Tümü için kişisel koruyucu donanım levhalarına ya da emredici levhalara bakabilirsiniz.

Tek donanım mı, birleşik levha mı?

• Tek donanım gerekiyorsa tek simgeli levha en net olandır; çalışan neyin istendiğini bir bakışta anlar.
• Birkaç donanım birlikte gerekiyorsa birleşik levha işi görür. Kişisel Koruyucu Donanım Kullanımı levhası altı simgeyle koruyucu gözlüğü, bareti, iş eldivenini, baret ile gözlük ve toz maskesinin birlikte kullanımını, kulaklığı ve iş ayakkabısını gösterir; yazı içermediği için farklı dilleri konuşan çalışanların bulunduğu işletmelerde de anlaşılır. Baret ve İş Gözlüğü ile Baret, Gözlük ve Kulaklık gibi ikili ve üçlü levhalar da vardır.
• Her şeyi göstermeyin. Girişte bölümün gerektirmediği donanımlar da gösteriliyorsa çalışan hangi bölümde neyin geçerli olduğunu ayıramaz. Yönetmelik de çok sayıda işaretin birbirine çok yakın yerleştirilmemesini ister (Ek-1, 5.1.1).

Her yerde eldiven takılmaz

Eldiven çoğu işte koruyucudur; ama dönen mil, ayna ya da matkap ucunun yanında eldiven makineye kapılıp eli ve kolu çekebilir. Katalogdaki Eldiven Kullanmayınız levhası bu durumlar için hazırlanmış kırmızı bir yasak işaretidir. Yani aynı donanım iki farklı levhayla anlatılabilir: mavi emredici işaret "giy" der, kırmızı yasak işareti "takma" der. Hangisinin asılacağını o makinenin ya da alanın risk değerlendirmesi belirler. İki levhanın aynı alanda yan yana kalmamasına dikkat edin.

KKD levhası nereye ve nasıl asılır?

1. Alanın girişine. Mavi emredici levha kuralın geçerli olduğu alanın girişine asılır; çalışan alana girmeden önce görür.
2. Göz hizasına yakın ve engellerin dışında. Raf, makine, kapı kanadı ya da yığılmış malzeme levhayı örtmemelidir (Ek-2, 2.1).
3. Ziyaretçi ve geçici ekipleri de düşünün. Katalogda Ziyaretçilerin Baret Takması Mecburidir ve Ziyaretçilerin Koruyucu Gözlük Takması Mecburidir gibi levhalar bulunur.
4. Işığı hesaba katın. Doğal ışığın zayıf olduğu yerlerde floresan renk, reflektör malzeme ya da yapay aydınlatma gerekir (Ek-2, 2.1). Hangi ortamda hangi folyonun uygun olduğunu fosforlu, reflektif ve normal baskı farkı yazısında anlattık.
5. Ebadı bakış mesafesine göre seçin. Seçim yöntemi için levha ebadı nasıl seçilir yazısına bakın.
6. Donanımın kendisi işareti gölgeliyorsa önlem alın. Kulak koruyucu takan bir çalışan sesli uyarıyı duymayabilir; bu durumda uyarının görsel olarak güçlendirilmesi gerekir (Ek-1, 11).
7. Çalışanlara anlatın. Yeni levhayı astığınızda ekibe, işe yeni başlayanlara da işbaşı eğitiminde anlamını anlatın (md. 6).

Sık yapılan hatalar

• Her alana aynı levhayı asmak. Çalışan hangi bölümde hangi donanımın gerektiğini ayıramaz ve levha göz ardı edilmeye başlar.
• Levhayı asıp eğitimi ve donanımı eksik bırakmak. Levha emri hatırlatır; yönetmelik, işaretlerin anlamı ve gerektirdiği davranışlar konusunda çalışanların eğitim almasını açıkça ister (md. 6).
• Mavi ile kırmızıyı karıştırmak. Mavi daire bir davranışı emreder, kırmızı çaprazlı daire yasaklar; aynı donanım için ikisini aynı yere asmayın.
• Ziyaretçiyi unutmak. Alana kısa süreliğine giren teknik servis ya da ziyaretçi, işaretin muhatabıdır.
• Alan değişince levhayı bırakmak. Levhanın gösterdiği durum ortadan kalkınca levha da kaldırılır (Ek-2, 2.2).
• Bakımı unutmak. Levhalar düzenli aralıklarla temizlenir, kontrol edilir ve gerektiğinde değiştirilir (Ek-1, 6).

Sipariş öncesi kontrol listesi

• Alanın risk değerlendirmesinde hangi KKD'lerin gerektiği belirlendi mi?
• Her donanım için tek simgeli mi, birleşik bir levha mı kullanılacak?
• Levha alanın girişinde, göz hizasına yakın ve engellerin dışında mı asılacak?
• Ziyaretçi ve geçici ekipler için levha düşünüldü mü?
• Ebat bakış mesafesine göre seçildi mi?
• Zayıf ışık ya da elektrik kesintisi için uygun folyo belirlendi mi?
• Levhanın anlamını çalışanlara anlatacak kişi belirlendi mi?

Alanınızı ve gerekli donanımları belirterek bize yazın; uygun levhayı ve ebadı birlikte seçelim.